Doğu Akdeniz, enerji kaynakları açısından stratejik bir bölge olma özelliğini korurken, bu alandaki gelişmeler uluslararası ilişkileri etkileyen önemli unsurlar arasında yer alıyor. Kıbrıslı Rumların, Avrupa Birliği Dönem Başkanlığı sürecinde Türk limanlarının Güney Kıbrıs bayraklı gemilere açılması konusundaki ısrarları dikkat çekiyor. Türkiye'nin dış politikası ise bu süreçte hareketli bir dönemden geçiyor ve önümüzde daha da yoğun gelişmelerin olacağı öngörülüyor.
AB Üyesi Kıbrıslı Rumların Talepleri
Avrupa Birliği'nin genişlemeden sorumlu üyesi Marta Kos'un Türkiye ziyaretinin sonuçları beklenenden düşük kaldı. Kos, Gümrük Birliği’nin modernleştirilmesi ve Türk vatandaşlarının vizesiz Avrupa hayalleri konusunda herhangi bir somut adım atılmadığını belirtti. Bunun yanı sıra, Türkiye’nin hukukun üstünlüğü ve demokrasi konularında atması gereken adımlara vurgu yaparak vizesiz seyahat için gereken şartları tekrar hatırlattı.
Gümrük Birliği’nin genişletilmesi için önerilen adımların Kıbrıs meselesine takılması, Kıbrıslı Rumların Türk limanlarının Güney Kıbrıs bayraklı gemilere açılması konusundaki ısrarını artırıyor. Türkiye'de de bu adımın atılabileceği düşüncesi mevcut. Emekli Büyükelçi Selim Kuneralp, Türk limanlarının 1987 yılından bu yana Kıbrıs bayraklı gemilere kapalı olduğunu belirtti. Kuneralp’in ifadelerine göre, Kıbrıs Harekâtı'nın ardından limanların kapatılması, Kıbrıs Cumhuriyeti'ni tanımama ile değil, daha sonraki gelişmelerle ilgilidir.
Türkiye'nin Dış Politikasında Yeni Eğilimler
Ankara, iç politikada yaşanan tartışmaların gölgesinde, uluslararası ilişkilerde sessiz bir dönüşüm sürecine girebilir. Yunanistan Başbakanı Kiriakos Miçotakis'in Türkiye ziyaretinin yaklaşması, bölgedeki deniz yetki alanları konusunu yeniden gündeme getiriyor. Miçotakis, Yunanistan-Türkiye ilişkilerinde "tek bir temel anlaşmazlık" olduğunu ve bunun da "Ege Denizi ve Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarının sınırlandırılması" olduğunu ifade etti. Bu açıklama, Doğu Akdeniz'deki enerji kaynaklarına ilişkin son dönem gelişmelerin önemini vurguluyor.
Amerikan Şirketlerinin Rolü
ABD’nin bu süreçteki rolü oldukça belirgin. Trump yönetiminin, Doğu Akdeniz sorununu "kazan-kazan" mantığıyla çözmeyi hedeflediği görülüyor. Amerikalı petrol şirketi Chevron, Suriye'deki El Şara yönetimi ile ve Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) ile petrol ve gaz arama-üretimi için mutabakat zaptı imzaladı. Yunanistan ile de benzer anlaşmalar yapma planları olduğu belirtildi. Aynı zamanda Exxon Mobil'in 2025 yılı sonunda Yunanistan ile benzer anlaşmalar imzalaması, bölgedeki Amerikan etkisini artırıyor.
Bu gelişmeler, Türkiye'nin büyük yatırımlarla aldığı petrol ve doğalgaz arama gemilerinin akıbetini sorgulatıyor. Fatih, Yavuz, Kanuni ve Abdülhamid Han sondaj gemilerinin 2020 yılından bu yana Doğu Akdeniz'deki tartışmalı alanlarda aktif olmaması, Amerikalı şirketlerin bu alandaki üstünlüğünü pekiştiriyor. Görünen o ki, Doğu Akdeniz'deki enerji yetkisi, Amerikalı petrol şirketlerine devredilerek sorunlar bu şekilde çözülmeye çalışılıyor.
