Kıbrıs Türk Federe Devleti (KTFD), 13 Şubat 1975 tarihinde ilan edilmiştir. Bu tarih, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin (KKTC) temellerinin atıldığı ve Kıbrıslı Türklerin devlet yapısını kurma çabalarının somut bir örneği olmuştur. KTFD, Kıbrıslı Türklerin devletleşme süreçlerinde yaşadığı zorlukların üstesinden gelmek amacıyla atılan önemli bir adımdır.
KTFD'nin kuruluşu, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin 20 Temmuz 1974 tarihinde gerçekleştirdiği Kıbrıs Barış Harekatı'nın ardından gerçekleşmiştir. Bu harekat, Kıbrıslı Türklerin otonom bir yönetim kurma arayışını hızlandırmış ve 1 Ekim 1974'te Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi'nin kurulmasına zemin hazırlamıştır. Otonom yönetim, çok partili parlamenter sisteme geçiş yaparak, KTFD'nin kuruluşunu oy birliğiyle ilan etmiştir.
Kıbrıs Türk Federe Devleti'nin Kuruluş Süreci Nasıldı?
KTFD'nin kuruluş süreci, Kıbrıslı Türklerin savaş sonrası yeniden yapılanma çabalarının bir parçası olarak değerlendirilmektedir. Kıbrıs Türk tarihçisi Fuat Nalcıoğlu, bu dönemde KTFD'nin kurulmasının, savaş sonrası bir halkın devletleşmesi için büyük bir ihtiyaç olduğunu belirtmektedir. KTFD, Kıbrıslı Türklerin devlet ve yönetim yapısını oluşturma çabalarının bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır.
Nalcıoğlu, bu sürecin zorluklarla dolu olduğunu ifade ederek, savaş sonrası koparılmış bir toplumun tekrar ayağa kalkışının önemine dikkat çekmektedir. KTFD, Kıbrıslı Türklerin kendi yönetimlerini belirleme arzularının bir yansımasıdır ve bu yapı, iki bölgeli federal bir sistemin temellerini atmıştır.
KTFD'nin Tarihsel Rolü ve Etkileri Neler Oldu?
KTFD, 15 Kasım 1983 tarihinde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin (KKTC) ilanıyla sona ermiştir. Ancak, bu süreç Kıbrıs Türk varoluş mücadelesinde önemli bir dönüm noktası olmuştur. Nalcıoğlu, KTFD'nin Kıbrıslı Türklerin devletleşme sürecinde kritik bir rol oynadığını ve bu yapının, uluslararası alanda tanınma çabalarında da etkili olduğunu vurgulamaktadır.
Diğer yandan, Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi KKTC Rektör Yardımcısı Doç. Dr. Zeki Akçam, KTFD'nin dünyada benzeri olmayan bir yapı olduğunu ifade etmektedir. 1974 Kıbrıs Barış Harekatı sonrası yaşanan nüfus mübadelesi ve göçler, KTFD'nin kurulmasını zorunlu kılan unsurlar arasında yer almıştır. Akçam, KTFD'nin, Kıbrıslı Türklerin bağımsız bir devlet kurma arzusunun bir yansıması olduğunu belirtmektedir.
Kıbrıs Türk Federe Devleti'nin Geleceği Ne Olacak?
Nalcıoğlu, KKTC'nin uluslararası statüsünün yükseltilmesi için çabaların devam ettiğini ve tanınma aşamalarının yakında başlayacağını ifade etmektedir. KTFD'nin kuruluşunun, Kıbrıslı Türklerin varoluş mücadelesindeki önemi, bu süreçte elde edilen deneyimlerle daha da pekişmiştir. Bu bağlamda, KTFD'nin tarihsel önemi, sadece Kıbrıs Türkleri için değil, aynı zamanda uluslararası ilişkiler açısından da dikkate değerdir.
Akçam, KTFD'nin ilk meclis başkanının Rauf Raif Denktaş olduğunu ve bu dönemde Kıbrıslı Türklerin federal bir yapı kurma konusunda iyi niyetlerini ortaya koyduğunu belirtmektedir. KTFD, Kıbrıslı Türklerin bağımsızlık arayışlarının bir sembolü olarak tarih sahnesinde yer almaktadır. Bu bağlamda, KTFD'nin kuruluşu, Kıbrıslı Türklerin ulusal kimliklerini pekiştiren önemli bir adım olmuştur.
